Ma’lumotlar Bazasi

Har qanday jiddiy dastur ma’lumotni bir joyda saqlaydi: foydalanuvchilar, buyurtmalar, xabarlar, hisob-kitoblar. Ma’lumotlar bazasi (database) — aynan shu ma’lumotni ishonchli saqlaydigan, qidiradigan va yangilaydigan tizim. Bu bo’limda Go’da baza bilan qanday ishlashni real, ishlaydigan misollar orqali ko’rsatamiz.

Go va ma’lumotlar bazalari

Go’da baza bilan ishlashning o’zagida standart kutubxonadagi database/sql paketi turadi. Uning eng muhim jihati — u hech qaysi aniq bazaga bog’lanib qolmagan. database/sql faqat umumiy interfeys beradi: so’rov (query) yuborish, natijani o’qish, transaksiya (transaction) ochish. Aynan qaysi baza bilan gaplashishni esa alohida driver hal qiladi.

Model shunday ishlaydi:

• database/sql — standart interfeys (DB, Rows, Tx va hokazo).
• driver — konkret baza bilan tarmoq orqali gaplashadigan paket. PostgreSQL uchun lib/pq yoki pgx, MySQL uchun go-sql-driver/mysql, SQLite uchun mattn/go-sqlite3.

Kodni database/sql interfeysiga qarab yozasiz, driverni esa import qilib “ulab” qo’yasiz. Bazani almashtirmoqchi bo’lsangiz, ko’pincha shunchaki driver va SQL dialektini o’zgartirasiz — kodning qolgan tuzilishi joyida qoladi. Go dizaynining kuchi shunda: interfeys bir joyda, uni amalga oshirish (implementation) alohida. Ba’zi zamonaviy driverlar (masalan, pgx) buning ustiga o’zining tezroq, to’g’ridan-to’g’ri API’sini ham beradi.

Manba / batafsil: pkg.go.dev/database/sql 

Nega bu bo’lim bor

Biz — O’zbekiston Go jamoasimiz. Maqsadimiz oddiy: bazani quruq nazariya bilan emas, klonlab hoziroq ishga tushirsa bo’ladigan haqiqiy Go kodi bilan o’rgatish. Har bir tushunchadan keyin to’liq package main misoli va uning natijasi keladi — xuddi qolgan qo’llanmalarimizdagidek.

Bo’lim atayin kengaytirsa bo’ladigan qilib tuzilgan. Har bir baza alohida ichki papkada turadi:

malumotlar-bazasi/
  index.mdx        # shu sahifa
  postgresql/      # birinchi baza — to'liq yoritilgan
  # mongodb/       # kelajakda qo'shiladi
  # sqlite/        # kelajakda qo'shiladi

Birinchi bo’lib PostgreSQL ni tanladik. Sababi oddiy: u ochiq kodli, juda ishonchli, imkoniyatlari boy va Go hamjamiyatida eng ko’p ishlatiladigan relatsion bazalardan biri. Ustiga, jamoamizning namunaviy loyihasi auth-platform ham aynan PostgreSQL ustiga qurilgan — o’sha loyihani bo’lim oxirida boshidan oxirigacha ko’rib chiqamiz.

MongoDB va boshqa bazalar keyinroq shu yerga qo’shni papka sifatida qo’shiladi. Tuzilma shunga tayyor.

PostgreSQL’dan boshlaymiz — PostgreSQL / Kirish sahifasidan.